Zapobieganie nękaniu

Zapobieganie prześladowaniu i nękaniu wymaga przejścia z tzw. modelu kar dla prześladowców, na system zerowej tolerancji. Zmiana musi następować kaskadowo: od dyrekcji, z udziałem nauczycieli i rodziców, uaktywniając dzieci i młodzież do bycia agentem zmiany społecznej (Kalman, 2008).

Słynny badacz Dan Olweus wykorzystał ten system w Szwecji i innych krajach skandynawskich z dużym powodzeniem. W USA dzieci i młodzież traktowane „inaczej” są bardziej nieśmiałe, mają problemy z fizyczną sprawnością. A osoby z tzw. LGBT (z ang. Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender) – skrótowiec odnoszący się do lesbijek, gejów, osób biseksualnych oraz osób transgenderycznych jako do całości, są prześladowane.

„Rzeczywista lub postrzegana orientacja seksualna jest jednym z najczęstszych powodów nękania uczniów przez swoich rówieśników, bardziej niż wygląd fizyczny” – twierdzi psycholog Peter Goldbaum (Novotney, 2008).

Podstawą nowych programów do zwalczania i zapobiegania prześladowaniu jest praktykowanie we wszystkich klasach promocji szacunku, godności jednostki, akceptacji, tolerancji i różnorodności.

W przypadku problemów opartych na nękaniu i zastraszaniu dotyczących kwestii wizualnych, autorzy popierają samopoznanie i poczucie bezsilności takich osób. Aby nauczyć ich zaprzestania komunikowania się językiem ciała, który czyni ich wrażliwymi celami. Można ich nauczyć pozytywnej samooceny, nowego języka ciała i skutecznych umiejętności komunikacji społecznej, a także sposobów na zdobycie większego wsparcia społecznego od rówieśników.

W swojej książce „Trzymaj się! Przewodnik własnej siły i pozytywnej samooceny dla każdego dziecka” (ang. „Stick Up For Yourself: Every Kid’s Guide to Personal Power and Positive Self-Esteem”) Gershen Kaufman i  współautorzy (1999) wyjaśniają:

„Pozytywne poczucie własnej wartości jest jedyną z najważniejszych umiejętności psychologicznych, jakich możemy kształcić, aby rozwijać się w społeczeństwie. Mając poczucie własnej wartości jesteśmy dumni z siebie i doświadczamy tej dumy ze swojego wnętrza. Bez dobrego samopoczucia, dzieci wątpią w siebie, żyją w presji, czują się bezwartościowe lub gorsze. . . Z poczuciem własnej wartości, dzieci czują się bezpiecznie wewnątrz siebie, są bardziej chętnie do podejmowania pozytywnego ryzyka, są bardziej skłonne brać odpowiedzialność za swoje działania, mogą poradzić sobie ze zmianami i wyzwaniami w życiu. Są także odporne na odrzucenia, rozczarowania, porażki i przegrane (p. ii).”

Poczucie własnej wartości nie powinno być mylone z arogancją, pogardą lub wielkim ego. Ludzie, którzy mają pozytywne poczucie własnej wartości, nie przejmują się tym, co inni myślą o nich. Są pewni swojej wartości i szczęśliwi w w swoim życiu.

Historycznie, zastraszających uważano za osoby mające rozmaite ‚luki’ w swoim zdrowiu psychicznym. Najnowsze badania ujawniają inną dynamikę społeczno-operacyjną. Wiele osób zastrasza i nęka innych by wspiąć się w hierarchii społecznej wśród swoich rówieśników. Najczęściej znęcanie się występuje wśród uczniów, którzy są na etapie pojmowania siebie jako średni do wyższego statusu społecznego w ich szkołach. Takie sytuacje nie mają zwykle miejsca wśród uczniów z najniższego lub najwyższego statusu. Zespół amerykańskich socjologów przeprowadził badania wśród 3700 uczniów w USA, w klasach od 8 do 10, analizując akty agresji społecznej i przyporządkowując je do statusu społecznego (Faris & Felmlee, 2011). Każdy student został poproszony o wypisanie listy pięciu uczniów, którzy byli dla niej/niego niemili, zabrali mu coś istotnego, bądź stosowali agresję zmierzającą do spowodowania bólu lub krzywdy, zarówno fizycznych jak i emocjonalnych. Status był ustalany w oparciu o to jak bardzo „w centrum” swoich przyjacielskich więzi znajdował się dany uczeń, który nominował także swoich pięciu najlepszych przyjaciół. Ci, którzy mieli najwyższy status, nie musieli nikogo prześladować, a ci, z najniższym statusem, nie mieli siły społecznej,  aby używać agresji.

Więcej informacji nt. zastraszania:  www.nobully.org (ang. wersja językowa).


FRAGMENT ORYGINALNEGO TEKSTU AUTORSTWA PROFESORA PHILIPA ZIMBARDO Z WWW.HEROICIMAGINATION.ORG [23.05.2017]. CAŁOŚĆ POCHODZI Z KSIĄŻKI P.ZIMBARDO PT.”CORE CONCEPTS IN PSYCHOLOGY 8TH ED.” (2017).
PRZEKŁAD: JUSTYNA KAPELAN
OPRACOWANIE: DR HAB. AGNIESZKA WILCZYŃSKA