">">">">">

Stanfordzki Eksperyment Więzienny

Psychologia społeczna na srebrnym ekranie

Film o słynnym stanfordzkim eksperymencie zdobył nagrodę im. Alfreda P. Sloana w kategorii debiutów na festiwalu filmowym w Sundance.

2015-03-upfront-screen_tcm7-182644

Jeden z najbardziej znanych eksperymentów psychologii społecznej został wykorzystany do scenariusza filmu dramatyczego. „Stanfordzki Eksperyment Więzienny” zadebiutował na dorocznym festiwalu filmowym Sundance, organizowanym dla niezależnych filmów dokumentalnych. Festiwal odbył się w styczniu w Park City w amerykańskim stanie Utah.

SundanceFilm zdobył nagrodę filmową i pieniężną sfinansowaną przez fundację Alfreda P. Sloana. Fundacja ta nagradza produkcje promujące naukę. Film zdobył również nagrodę w kategorii scenariusze.

W filmie występuje Billy Crudup jako sam Philip Zimbardo, Profesor który prowadził badania w podziemiach budynku psychologii Uniwersytetu Stanford w sierpniu 1971 roku. Podziemia Uniwersytetu zostały zaadaptowane na więzienie, aby sprawdzić moc sytuacji społecznych w starciu z indywidualnymi cechami osobowości. jupiterimages_kraty_rece_cela_wiezienie_640

Profesor Zimbardo był osobiście zaangażowany w tworzenie scenariusza i odwiedził plan filmowy w Burnak, w Kalifornii. Potwierdził również, że film odzwierciedla wydarzenia i szczegóły jego badania. Stanfordzki eksperyment miał trwać 2 tygodnie, ale zakończył się po zaledwie 6 dniach, ze względu na emocjonalne nadużycia ze strony studentów grających role strażników i cierpienia doznawane przez tych, którzy grali role więźniów.


„W tym filmie nie ma niczego, co nie wydarzyło się w trakcie badania. Co więcej, w rzeczywistości, w filmie nie przedstawiono wielu rzeczy, oryginalne badanie miało w sobie jeszcze więcej dramatyzmu” – mówi Profesor Zimbardo.

Poza Profesorem Zimbardo i jego ówczesną towarzyszką, a obecnie żoną Christiną Maslach, graną przez Olivię Thirby, w filmowej wersji zmieniono imiona wszystkich innych zaangażowanych w eksperyment osób.

W badaniu brało udział 24 studentów płci męskiej, rekrutowanych poprzez ogłoszenie w gazecie, informujące o naborze do eksperymentu w roli więźniów i strażników.

Dwóch absolwentów uczelni i jeden student pomagali Profesorowi Zimbardo w badaniu. Zaangażowano także konsultantów więziennych i prawnych, aby nadzorowali fałszywe aresztowania.Debby Wong, Zuma Press

Podczas trwania projektu słychać było wzmożoną krytykę dotycząca etyki i istotności problemów, a także uwagi, że uczestnicy celowo udramatyzowywali przypisane im role – Profesor Zimbardo ma nadzieję, że przedstawienie tego badania opinii publicznej pobudzi większe zainteresowanie reformą więziennictwa.


„Chciałbym wykorzystać rozgłos o tym badaniu w pozytywny sposób” – mówi Profesor.

Producenci filmu po raz pierwszy zaproponowali profesorowi nakręcenie filmu na podstawie jego badania już 35 lat temu. Scenariusz krążył wśród różnych studiów filmowych przez kilkadziesiąt lat, z różnymi kombinacjami obsady i reżyserów – w tym z Leonardo Di Caprio w roli uczestnika badania i Benicio Del Toro w roli Profesora Zimbardo. Kiedy aktualna obsada została ustalona Profesor spotkał się z B. Crudupem na planie filmowym i podzielił się z nim swoimi doświadczeniami z prowadzenia eksperymentu.

„Powiedziałem mu, że powinien bardziej gestykulować, aby wyglądać jak Włoch” – wspomina Profesor Zimbardo.

Reżyser Kyle Patrick Alvarez ma nadzieję, że film zainspiruje ludzi, aby mogli dowiedzieć się więcej o samym eksperymencie i jego znaczeniu dla współczesnych debat o nadużywaniu władzy.


indiewire

„Mam nadzieję, że wywoła to konwersacje, argumenty i obawy o tym jak działamy jako ludzie, a nie tylko pokaże swoisty punkt widzenia: dobry facet/zły facet, w praktyce”.

Na festiwalu Sundance zadebiutował również inny psychologiczny film „Eksperymentator”. Produkcja ta przedstawia szczegóły pracy nieżyjącego już psychologa społecznego Stanleya Miligrama, który uczęszczał do jednej szkoły średniej z Profesorem Philipem Zimbardo. W „Eksperymentatorze” możemy zobaczyć Petera Sarsgaarda jako Stanleya Miligrama i Winone Ryder jako jego żonę – Sashę.


Oryginalny tekst autorstwa Jamie Chamberlin’a znajduje się w marcowym wydaniu amerykańskiego „Monitor of Psychology”, pod adresem: http://www.apamonitor-digital.org/apamonitor/201503#pg1
Przekład: Justyna Kapelan
Opracowanie: dr Agnieszka Wilczyńska