">">">">">

Banalność heroizmu

W ramach naukowych rozważań nad istotą bohaterstwa, przedstawiamy fragment rozważań Profesora Philipa Zimbardo dotyczący banalności heroizmu i moralności.


Sir Edmund Burke


 

Większość ludzi, którzy stają się sprawcami złych czynów możemy porównywać do tych, którzy dokonują bohaterskich akcji, ponieważ wszyscy są ludźmi. Banalność zła odpowiada banalności heroizmu.

Żaden atrybut ludzkości nie jest bezpośrednią konsekwencją tendencji. Nie ma specjalnych czynników wewnętrznych, patologii lub dobroci zamieszkałej w ludzkiej psychice. Po prostu pewne warunki pojawiają się w określonych sytuacjach, w określonym czasie, gdy siły sytuacyjne odgrywają swoją rolę, prowadząc konkretne osoby według linii decyzyjnej – od bezczynności do działania.


Decydującym momentem jest chwila, kiedy dana osoba zostaje wciągnięcia w wir sił pochodzących z kontekstu zachowań.


Siły sytuacyjne łączą się, zwiększając prawdopodobieństwo czyjegoś działania na szkodę innych lub aby im pomóc. Decyzja nie jest świadomie zaplanowana i podjęta, a  kierowana poprzez siły, które impulsywnie zachęcają do działania daną osobę.wawa

Złe czyny mogą aktywować:

  • presja zespołu i tożsamość grupowa;
  • dyfuzja odpowiedzialności za działania;
  • nacisk na natychmiastowe podjęcie działania, bez świadomości konsekwencji wynikających z nich w przyszłości;
  • dehumanizacja;
  • de-indywidualizacja – czyli anonimowość;
  • negatywna rola stereotypów;
  • normy społeczne popierające konkretne działania;
  • wycofanie moralne;

Sytuacje, które rozpalają złą wyobraźnię w niektórych ludziach, powodują przekroczenie granicy między dobrem i złem, ludzie stają się sprawcami. Dlatego też należy zaszczepiać bohaterską wyobraźnię w innych, aktywując w nich bohaterskie działania przeciwko złu.

faces1Filozof społeczny Sam Keen ukuł termin „wrogiej wyobraźni”, aby opisać psychologię wrogości, która jest napędzana przez narodowe propagandy przeciwko „wrogom”.  W swojej klasycznej pracy, „Faces of the Enemy”, Keen pokazuje, jak obrazy przedstawiające dowolnych wrogów narodowych służą podjudzaniu obywateli do ich nienawidzenia i żołnierzy, do zabijania.


Banalność heroizmu oznacza, że ​​wszyscy jesteśmy  „oczekującymi bohaterami”.  Wszyscy możemy zostać wezwani, aby w pewnym momencie w czasie podjąć konkretne działania. Wierzymy, że heroizm może być stałym elementem ludzkiej natury, a nie na rzadką cechą, którą mogą mieć nieliczni. Możemy  wspierać bohaterskie czyny w każdej społeczności. Ponieważ każdy ma możliwość stania się bohaterem w mniejszym lub większym stopniu. Czasem nie zdajemy sobie z tego sprawy, ale wszyscy jesteśmy dla kogoś bohaterami – podejmujemy istotne dla innych działania, aby poprawiać jakość ich życia.

Wielu z nas może nie odczuć „bohaterstwa naszych czasów”, gdyż nie będzie miało możliwości zmierzyć się z takim złem jak katastrofy naturalne i klęski żywiołowe, ale jest wiele społecznych działań, których praktykowanie w życiu codziennym  czyni nas

 bohaterami

 

Philip Zimbardo

 



Oryginalny tekst: aurostwa Philipa G. Zimbardo z „Understanding Heroism”
Przekład: Justyna Kapelan
Opracowanie: dr Agnieszka Wilczyńska